Interviews

Bezoek aan mevr. Van Blerkom

Een bijzondere ontmoeting met een bijzondere vrouw
Zoals in het verslag van RailTech 2005 te Utrecht al was aangegeven, had de Volkskrant de TEE-stand met een bezoek vereerd voor een interview over de Stichting TEE Nederland. Het artikel is uiteindelijk op 30 april 2005 in volle glorie met foto in de Volkskrant gepresenteerd. Dit artikel heeft de stichting zeker een positieve impuls gegeven, gelet op de vele reacties in de vorm van nieuwe donateurs en vrijwilligers. Bij de vele reacties zat ook een bijzondere reactie die ons zeer heeft getroffen, namelijk die van de kunstenares, mevrouw Elsebeth van Blerkom, die aan de wieg heeft gestaan van de legendarische Nederlands-Zwitserse TEE. Via een brief liet ze weten dat ze door vrienden was geattendeerd op het artikel in de Volkskrant. Blij, verrast en enigszins verbaasd schreef ze, waarom de stichting geen contact met haar had opgenomen om eens van gedachten te wisselen. Deze brief heeft er toe geleid dat voorzitter Dick Rensema en medebestuurs-lid Koos Huurdeman op 26 mei jl. naar Huizen zijn getrokken om haar te bezoeken.

 
Het navolgende verslag geeft een impressie van deze bijzondere vrouw. 
 

Elsebeth van Blerkom: "Na mijn opleiding kwam ik midden jaren 50 voor ontwerpopdrachten onder meer in contact met Werkspoor. In die periode ontstond onder aanvoering van Ir. F.Q. den Hollander van de NS het idee voor een snelle comfortabele trein die moest kunnen concurreren met de snel opkomende passagiersluchtvaart. De vergelijking met het vliegtuig moest ook te zien zijn, de trein moest ‘smoel hebben’. In de persoon van Werkspoordirecteur Damme jr. werd die vormgevingsopdracht mij toebedeeld. Hij stelde veel vertrouwen in me, hoewel je in die tijd als vrouw in de industriële mannenwereld nog een hoogst ongebruikelijke positie had. Om in het mannengezelschap van ingenieurs en directeuren beslagen ten ijs te kunnen komen, moest ik mij met grote spoed verdiepen in het fenomeen luchtweerstand. Daarvoor zocht ik contact met het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium waar mij de basisbeginselen van de aërodynamica werden bijgebracht. Ik ging zelf aan het experimenteren met kleimodellen en liet uiteindelijk voor 100 gulden een modelmaker een windtunnelmodel vervaardigen, dat bij het NLR werd getest. Gewapend met het windtunnelmodel en de daarmee gerealiseerde meetwaarden, heb ik mijn ontwerp gepresenteerd en wist ik het herengezelschap dusdanig te overtuigen dat het ontwerp met onmiddellijke ingang werd geaccepteerd. (Damme: "We gaan morgen beginnen"). De enige aanpassing betrof de stand van de voorruiten van de treinkop, die was goed ten opzichte van sneeuw maar minder voor regen". Aldus Elsebeth van Blerkom.

 
 Alles wat zij heeft bezeten op het gebied van schetsen, tekeningen, voorbeelden, kopieën, windtunnelmodel etc. heeft zij afgestaan aan het Architectuur Instituut in Rotterdam (het windtunnelmodel van de TEE in het Werkspoormuseum is dus een replica). Nog een treinontwerp van haar hand betrof het statierijtuig voor Argentinië (Peron), een opdracht die verkregen werd door de bemiddeling van Prins Bernhard.

 
 Andere projecten die zij nadien heeft gedaan, betreffen vooral de bouwkunst en dan met name de interieuraspecten. Zij ontwierp onder meer het interieur van het Werkspoor-hoofdkantoor en het GAK. Zij heeft zich bij haar ontwikkeling sterk laten inspireren door het wonen of werken als uitgangspunt te nemen en daar de ruimtes op aan te passen in plaats van andersom. Zij heeft op dezelfde wijze haar eigen woning in Huizen ontworpen: een prachtige balans van steen, glas, licht en ruimte. Ondanks haar hoge leeftijd heeft ze nog steeds veel contacten in de internationale kunstwereld, verkeert ze frequent in het buitenland en heeft ze een speciaal gastenverblijf bij haar huis voor bezoekers vanuit het buitenland.

 
 Al met al kunnen we terug kijken op een zeer waardevol en verrijkend gesprek met deze bijzondere vrouw die aan de wieg heeft gestaan van de eens zo beroemde Trans Europ Express. Voor ons als stichting is dit een zeer waardevol contact dat we aan de Volkskrant publicatie hebben overgehouden. Ze wil graag op de hoogte gehouden worden van de ontwikkelingen rond TEE en we mogen haar altijd bellen voor vragen. De TEE is in haar beleving één van de interessantste projecten waar ze bij betrokken is geweest en ze is dan ook blij met de groep enthousiastelingen die deze trein omarmd hebben en proberen te redden.

 
De foto’s geven een beeld van hoe de TEE tot stand is gekomen, de modellen op de foto’s zijn onderdeel van het archief van Mevr. E. van Blerkom en worden bewaard in het Nederlands Architectuur Instituut (NAI) te Rotterdam.

 
Redactie en foto’s : Pieter C. van der Ree

 
Tekst : Koos Huurdeman